ΟΥΤΟΠΙΑ Επιθεώρηση Θεωρίας και Πολιτισμού

Εκυκλοφόρησε το τεύχος 87 (Νοέμβριος – Δεκέμβριος 2009) του περιοδικού Ουτοπία. Το τεύχος περιλαμβάνει ένα μεγάλο αφιέρωμα στον Δαρβίνο και στον Δαρβινισμό. Η θεωρία του Δαρβίνου, δηλαδή η θεωρία της εξέλιξης των ειδών, προκάλεσε, όπως είναι γνωστό, βίαιες αντιδράσεις, πρωτοφανείς για επιστημονική θεωρία. Σήμερα, χάρη στις προόδους της βιοχημείας, της μοριακής βιολογίας, της γενετικής και της παλαιοντολογίας, ο Δαρβινισμός δεν είναι πλέον επιστημονική υπόθεση. Είναι η επιστημονική θεωρία της εξέλιξης των ειδών και, παρά τις αντιδράσεις που συνεχίζει να προκαλεί, κανείς δεν αμφισβητεί πλέον το επιστημονικό καθεστώς της. Ακόμα και η καθολική Εκκλησία αναγκάστηκε να δεχτεί ότι και ο άνθρωπος είναι προϊόν της μακράς πορείας της φυλογένεσης.

Στο τεύχος 87 της Ουτοπίας επιχειρείται μία, κατά το δυνατόν, συνολική κριτική αποτίμηση της θεωρίας του Δαρβίνου και ευρύτερα του Δαρβινισμού. Στο πρώτο άρθρο επιχειρείται μια συνολική σκιαγραφία των μηχανισμών και των διαδικασιών της εξέλιξης (Λ. Λάκκα). Ακολουθεί ένα «εγκώμιο του Δαρβινισμού» από τον Φρανσουά Ζακόμπ (βραβείο Νόμπελ). Στη συνέχεια ο Ζώρζ Κοέν αναδεικνύει την αξία των θεσμών και συνολικά του υποτιμημένου έργου του Λαμάρκ, κάτω από το φως των δεδομένων της επιγενετικής. Τα δύο επόμενα κείμενα αφορούν ορισμένες από τις ιδεολογικές-κοινωνικές επιπτώσεις του Δαρβινισμού: τις σχέσεις βιολογικού και κοινωνικού (Κ. Ιωαννίδης) και τον βιολογικό ντετερμινισμό, την ιδεολογική εκμετάλλευση του Δαρβινισμού και των σημερινών εξελίξεων στη βιολογία (Χρ. Γεωργίου). Τα επόμενα άρθρα του αφιερώματος αφορούν επί μέρους προβλήματα: ο Ντομινίκ Λεκούρ αποκαθιστά την αλήθεια σε σχέση με τη δήθεν αίτηση του Μαρξ προς τον Δαρβίνο να προλογίσει την αγγλική έκδοση του κεφαλαίου. Η Σ. Ριζοπούλου αναλύει το πρόβλημα «φύλο και βιολογία» και η Μ. Βασιλοπούλου αναφέρεται στη διδασκαλία της εξέλιξης μέσα από τα κείμενα του Δαρβίνου. Η τελευταία ενότητα του αφιερώματος περιλαμβάνει «τρία ερωτήματα για τη ζωή»: Τις πιθανότητες μελλοντικής εξέλιξης του homo sapiens από τον πρόωρα χαμένο Κωνσταντίνο Σέκερη, το ερώτημα για τη σκοπιμότητα της εξέλιξης από τον Θ. Παπαβασιλείου και το επίσης ερώτημα, «τι είναι η ζωή» από τον Ι. Μαυρουδή.
Στο τεύχος περιλαμβάνονται επίσης επίκαιρα μελετήματα για την οικονομική συγκυρία (Δ. Παπαδάκος), την επίθεση εναντίον των ελευθεριών (Δ. Σαραφιανός) και την εκπαιδευτική πολιτική (Χρ. Κάτσικας). Τέλος, ένα άρθρο, «Μνήμη Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου» (από τον Ε. Μπιτσάκη) και ένα ποίημα του Γιάννη Δάλλα, Δημοκράτες, σχετικό με τη δολοφονία του Γρηγορόπουλου. Επίσης, όπως πάντα, η κριτική του βιβλίου.
Το τεύχος εικονογραφείται με έργα σχετικά με τον Δαρβίνο και τον Δαρβινισμό, επιλεγμένα από τη ζωγράφο Μαρία Κοκκίνου.