ΟΥΤΟΠΙΑ Επιθεώρηση Θεωρίας και Πολιτισμού

Στο τέλος της προηγούμενης δεκαετίας ο διεθνής τύπος ήταν πλήρης από εμβριθείς αναλύσεις για το «ιαπωνικό θαύμα», οι οποίες κατά κανόνα μεγαλοποιούσαν τις επιτυχίες και τις δυνατότητες του ιαπωνικού κεφαλαίου. Όχι λίγες ήταν και οι πατριωτικό-ρατσιστικές επιθέσεις, κυρίως από Αμερικανούς αρθρογράφους και σχολιαστές. Κατά γενική συναίνεση ο ιαπωνικός «κίτρινος κίνδυνος» απειλούσε τα ιερά και τα όσια του δυτικού καπιταλισμού. Σήμερα το κλίμα έχει αλλάξει. Η στασιμότητα του ιαπωνικού εθνικού προϊόντος, συνδυασμένη με την κατάρρευση της κερδοφορίας των μεγάλων εταιριών, την παρατεταμένη κρίση του πιστωτικού συστήματος και τη γρήγορη άνοδο του γιεν, φαίνεται να έχει αλλάξει ριζικά το συσχετισμό δύναμης υπέρ του αμερικανικού κεφαλαίου. Αυτή τουλάχιστον είναι η αντίληψη της κυβέρνησης Κλίντον.
Τα πράγματα βέβαια είναι λίγο πιο περίπλοκα. Η σημερινή αδυναμία της χώρας έχει τις ρίζες της στη δομή και στη μεταπολεμική ιστορία του ιαπωνικού κεφαλαίου. Τα αίτια της είναι τα ίδια με αυτά της ταχύτατης οικονομικής και πολιτικής ανόδου της χώρας στη μεταπολεμική περίοδο. Στο άρθρο αυτό θα εξεταστούν οι δομικές ιδιαιτερότητες της οικονομίας και συγκεκριμένα οι σχέσεις κράτους-κεφαλαίου, ο χαρακτήρας του ιδιωτικού κεφαλαίου και οι σχέσεις κεφαλαίου-εργασίας. Στη συνέχεια θα γίνει μια σύντομη αναδρομή στις διάφορες περιόδους της μεταπολεμικής πορείας της οικονομίας και στο τέλος θα γίνει μια ανάλυση των ιδιαιτεροτήτων της παρούσας κρίσης, καθώς και των προοπτικών που ανοίγονται για την οικονομία και τη χώρα.