ΟΥΤΟΠΙΑ Επιθεώρηση Θεωρίας και Πολιτισμού

Οι οικονομολόγοι, όπως και κάθε άλλη ομάδα ανθρώπων που επικεντρώνει το ενδιαφέρον της σ' ένα συγκεκριμένο θέμα, αντιλαμβάνονται και κατανοούν ένα συγκεκριμένο θέμα με διαφορετικούς τρόπους. Η πολυπλοκότητα, οι αναρίθμητες διαστάσεις, οι αντιφάσεις και οι συγκρούσεις της κοινωνικής ζωής εγγυώνται ότι οι άνθρωποι στοχάζονται τις κοινωνίες τους με διαφορετικούς και μάλιστα αντιφατικούς τρόπους. Για παράδειγμα, πριν από ένα μήνα (Μάρτιος 1994), ο καθηγητής Robert E. Lucas μίλησε σ' αυτό το Πανεπιστήμιο (Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών) σχετικά με τη μακροοικονομική θεωρία και την οικονομία των ΗΠΑ κατά τρόπο που προσωπικά θεωρώ ότι όχι μόνο προκαλεί κατάπληξη, αλλά αποτελεί και προσβολή. Από την πλευρά μου, όπως και από την πλευρά πολλών άλλων σαν και μένα, αντιλαμβάνομαι την οικονομία γενικά, αλλά και την μακροοικονομία των ΗΠΑ ειδικότερα, κατά ένα πολύ διαφορετικό τρόπο.
Ο καθηγητής Lucas αναφέρθηκε σε μια γενιά οικονομολόγων σαν αυτή η γενιά —ή κάθε άλλη γενιά— να συμμεριζόταν ως σύνολο την ίδια άποψη ή να εργαζόταν από κοινού ως σύνολο σ' ένα ενιαίο θεωρητικό πλαίσιο. Κάτι τέτοιο όμως δεν αληθεύει. Η δική μου προσέγγιση είναι μαρξιστική. Ωστόσο, ο όρος «μαρξιστική» είναι το όνομα μιας σύνθετης παράδοσης, η οποία περιλαμβάνει αρκετές διαφορετικές τάσεις. Τις τελευταίες δεκαετίες η μαρξιστική σκέψη χαρακτηρίζεται από τις σημαντικότερες ίσως στην ιστορία της εσωτερικές διαμάχες και μεταβολές. Εδώ θα αντιδιαστείλω προς τη νεοκλασική οικονομική θεωρία εκείνη τη μαρξιστική θεωρία, την οποία προσωπικά βρίσκω πειστικότερη.